Introductie
De regio Noordoost-Brabant werkt aan ambitieuze plannen voor gezondheid, zorg en welzijn. Om gericht stappen te zetten, is inzicht nodig in waar we staan, waar de druk toeneemt en waar kansen liggen voor verdere samenwerking. Deze factsheet voor Zorgzaam 's-Hertogenbosch e.o. brengt de kernuitkomsten van de eerste monitor in beeld.
Begin 2026 is de IZA-transformatie in Noordoost-Brabant zichtbaar op gang gekomen en zijn de eerste positieve effecten in de praktijk zichtbaar. Tegelijkertijd bevindt de regio zich nog in de beginfase: de beweging is nog niet stabiel en breed verankerd. De komende periode moet blijken in hoeverre deze ontwikkeling zich verder verdiept en bestendigt.
De Regio
De regio Noordoost-Brabant bestaat uit 14 gemeenten en drie subregio’s. Cijfers en inzichten zijn beschikbaar op drie verschillende niveaus: gemeentelijk, subregionaal en regionaal. We hebben bestaande cijfers van elk beschikbaar niveau opgenomen en waar mogelijk samengevoegd.ⓘ
Zorgzaam in 2025
Lief en Leedstraten ⓘ
Aangesloten op bestaande netwerken, startpakketten ontwikkeld en gangmakers (betrokken bewoners) geworven om de onderlinge betrokkenheid en samenredzaamheid van bewoners te versterken.
Mentaal Gezondheidsnetwerk ⓘ
Er staat een goed functionerend netwerk met bijbehorende governance- en programmastructuur. Daarnaast zijn in twee pilotgroepen 40 verkennende gesprekken gevoerd.
Samenwerkwijze ⓘ
Professionals zijn getraind via basis- en verankeringstrainingen. Tweewekelijks worden leersessies in Noord en West georganiseerd én samen hebben deze professionals 40 casussen uitgevoerd.
Spoedplein ⓘ
De Spoedplein-procedure en bijbehorende hulpmiddelen zijn voortvarend ontwikkeld. Daarnaast is de pilot tijdens kantooruren succesvol gestart.
Welzijn op Recept ⓘ
In constructieve samenwerking zijn in de JBH-regio meer dan 900 verwijzingen afgegeven.
De prioritaire opgaven
In 2023 zijn vier inhoudelijke prioritaire opgaven vastgesteld die als een rode draad door de verschillende initiatieven en samenwerkingsverbanden in de regio lopen.
Voor deze vier opgaven zijn indicatoren vastgesteld. Een paar indicatoren zijn opgenomen in deze factsheet, de overige zijn te vinden in het dashboard van de monitor. Hier vind je ook de link naar de brondata.
Daarnaast zijn twee randvoorwaardelijke opgaven benoemd: monitoren en meten, en cultuurverandering. We interviewden professionals uit negen domeinoverstijgende netwerken om te zien hoe zij de cultuurverandering in de praktijk vormgeven én ervaren.
Cultuurverandering
De professionals die betrokken zijn bij het Verkennend gesprek, de Samenwerkwijze of het Spoedplein zijn overwegend positief over de ingezette transformatie.
Professionals geven aan dat zij:
- Beter op elkaar ingespeeld raken;
- Meer zicht krijgen op elkaars aanbod;
- Meer werkplezier ervaren;
- Minder emotionele belasting ervaren;
- en gelijkwaardiger partnerschap ontwikkelen.
'Omdat we ook gewoon merken dat alleen al door met deze partijen samen dat voortraject te gaan doen wisten ze elkaar in een keer veel sneller te vinden, begrepen ze in een keer: ‘Oh, dus zo kijk jij naar deze casuïstiek. Nou, dat had ik totaal anders altijd geïnterpreteerd''. (Zorgzaam)
'Waar ik wel heel trots op ben is dat het sociale domein ook is aangesloten. Want iedereen, of dat je nou opgenomen bent bij de ggz of in een ziekenhuis of in een verslavingskliniek voor een detox, iedereen gaat een keer terug naar huis.’ (Zorgzaam)
'Ik vind het [SMW] een hele leuke manier ook omdat ik zelf van nature op die manier wil werken. Dus je wordt elke keer getriggerd van wat wil die klant?' (Zorgzaam)
Maar onderweg is er ook frictie. Hun ervaringen laten namelijk zien dat de beweging nog volop in ontwikkeling is en voortdurend nieuwe fasen doorloopt. Verdere aanscherping, opschaling en vooral bestuurlijke ondersteuning zijn nodig om de nieuwe werkwijzen duurzaam te maken én een antwoord te vinden op de knelpunten die professionals in alle subregio’s ervaren.
Wat leren we?
- Hoge werkdruk vertraagt en belemmert verandering;
- Verschillen in taal, tempo en werkwijze;
- Onduidelijkheid over rollen, verantwoordelijkheden en escalatiewijzen;
- Verschillende belangen tussen domeinen;
- Experimenteren versus structureel maken.
'Ik denk dat er nu eigenlijk best wel veel informele lijntjes lopen, alleen die zijn van personen afhankelijk en dat maakt het heel kwetsbaar.' (Zorgzaam)
'Dat moet je een hulpverlener niet alleen laten doen, daar heb je commitment van het bestuur voor nodig.' (Zorgzaam)
'Het is echt wel wennen. Want je bent letterlijk aan het zoeken is het aan jou of is het aan mij? ... Dus je moet wel meedenken out of the box, maar tegelijkertijd ook je grenzen aangeven. Dat zijn 2 verschillende dingen, die zijn lastig te combineren.' (Zorgzaam)
'Want ik zie wel dat iedereen wil en ook al zo praat van: hé, daar gaan we naartoe. En tegelijkertijd, soms zijn het ook nog concurrenten van elkaar. Dus is het ook soms wel eens lastig om vanuit een netwerkgedachte je zorg te gaan leveren. Ja, daar ben ik gewoon heel erg benieuwd naar.' (Zorgzaam)
Meer toelichting?
Lees hier de samenvatting (onder de kop 'Cultuurverandering'). Echt alles lezen? Hier vind je het onderzoeksrapport.
1. Omgaan met de veranderende zorgvraag
Ontvangt hulp vanwege gezondheid GGD (2024)
van alle volwassenen in regio Zorgzaam 's-Hertogenbosch e.o.* (18-64 jaar)
In de IZA-regio Noordoost-Brabant* is dit 10%
Zorgzaam 's-Hertogenbosch e.o.* (excl. Maasdriel en Zaltbommel), IZA-regio Noordoost-Brabant (excl. Gennep, Bergen, Maasdriel en Zaltbommel)
van alle ouderen in regio Zorgzaam 's-Hertogenbosch e.o.* (65+ jaar)
In de IZA-regio Noordoost-Brabant* is dit 23%
Zorgzaam 's-Hertogenbosch e.o.* (excl. Maasdriel en Zaltbommel), IZA-regio Noordoost-Brabant (excl. Gennep, Bergen, Maasdriel en Zaltbommel)
Mantelzorgers GGD (2024)
van alle volwassenen in regio Zorgzaam 's-Hertogenbosch e.o. (18-64 jaar)
In de IZA-regio Noordoost-Brabant is dit 15%
van alle ouderen in regio Zorgzaam 's-Hertogenbosch e.o. (65+ jaar)
In de IZA-regio Noordoost-Brabant is dit 17%
Vrijwilligers GGD (2024)
van alle volwassenen in regio Zorgzaam 's-Hertogenbosch e.o. (18-64 jaar)
In de IZA-regio Noordoost-Brabant is dit 25%
van alle ouderen in regio Zorgzaam 's-Hertogenbosch e.o. (65+ jaar)
In de IZA-regio Noordoost-Brabant is dit 35%
Gemiddelde zorgkosten per verzekerde in regio Zorgzaam 's-Hertogenbosch e.o.
Wet maatschappelijke ondersteuning (2025)
In de IZA-regio Noordoost-Brabant is dit €262. Landelijk is dit €265
Zorgverzekeringswet (2025)
In de IZA-regio Noordoost-Brabant is dit €3402. Landelijk is dit €3474
Jeugdwet (2024)
In de IZA-regio Noordoost-Brabant (excl. Boxtel en Sint-Michielsgestel) is dit €288. Landelijk is dit €359
Wet langdurige zorg (2025)
In de IZA-regio Noordoost-Brabant is dit €2307. Landelijk is dit €2140
2. Verbeteren van de doorstroom in de zorgketen
Wachttijd in de GGZ
De gewogen gemiddelde wachttijd voor de GGZ in Noordoost-Brabant varieert van maand tot maand en verschilt sterk per hulpvraag. Zo bedraagt de gewogen gemiddelde wachttijd tot de start van een behandeling in de Basis GGZ circa 11 weken, terwijl mensen met een persoonlijkheidsstoornis circa 42 weken moeten wachten op passende hulp (september 2026).ⓘ
Weken voor basis GGZ in de IZA-regio september 2026
Weken voor persoonlijkheids-stoornissen in de IZA-regio september 2026
Wachttijd in het ziekenhuis
Tussen 2024 en 2025 daalde de mediane wachttijd in het Jeroen Bosch Ziekenhuis ('s-Hertogenbosch e.o.) voor behandeling en diagnostiek licht, het mediane aantal dagen wachten op een afspraak bij een van de poliklinieken steeg daarentegen licht.
Dagen tot diagnostiek
In Jeroen Bosch Ziekenhuis ('s-Hertogenbosch e.o.), 2025
Dagen tot behandeling
In Jeroen Bosch Ziekenhuis ('s-Hertogenbosch e.o.), 2025
Dagen tot polikliniekbezoek
In Jeroen Bosch Ziekenhuis ('s-Hertogenbosch e.o.), 2025
3. Verminderen van de krapte op de arbeidsmarkt
medewerkers tekort in 2034 in de IZA-regio
De rapportage Arbeidsmarkt In Beeld Noordoost-Brabant van Transvorm (2025) laat zien dat tussen 2014 en 2024 het aantal medewerkers in de zorg en welzijn sector met 21% is gegroeid.
Inmiddels werkt al 1 op de 6 mensen op de arbeidsmarkt in zorg en welzijn. Toch dreigt, door de verwachte sterk stijgende zorgvraag, in 2034 een tekort van ruim 10.000 medewerkers (17,9%).
Het grootste absolute tekort wordt voorzien in de verpleging, verzorging en thuiszorg (circa 3.900 medewerkers), terwijl de grootste procentuele tekorten worden verwacht bij (1) huisartsen en gezondheidscentra en (2) het sociaal werk (beide circa 21%).ⓘ
In het dashboard zie je op regionaal niveau de verschillen per sector in Noordoost-Brabant, bijvoorbeeld op het gebied van werkdruk en werktevredenheid.
mensen werkt in zorg en welzijn in de IZA-regio
4. Verminderen van gezondheidsverschillen
Heeft moeite met rondkomen GGD (2024)
van alle volwassenen in regio Zorgzaam 's-Hertogenbosch e.o. (18-64 jaar)
In de IZA-regio Noordoost-Brabant is dit 13%
van alle ouderen in regio Zorgzaam 's-Hertogenbosch e.o. (65+ jaar)
In de IZA-regio Noordoost-Brabant is dit 6%
Denkt goed met digitale zorg overweg te kunnen GGD (2024)
van alle volwassenen in regio Zorgzaam 's-Hertogenbosch e.o.* (18-64 jaar)
In de IZA-regio Noordoost-Brabant* is dit 82%
Zorgzaam 's-Hertogenbosch e.o.* (excl. Maasdriel en Zaltbommel), IZA-regio Noordoost-Brabant (excl. Gennep, Bergen, Maasdriel en Zaltbommel)
van alle ouderen in regio Zorgzaam 's-Hertogenbosch e.o.* (65+ jaar)
In de IZA-regio Noordoost-Brabant* is dit 64%
Zorgzaam 's-Hertogenbosch e.o.* (excl. Maasdriel en Zaltbommel), IZA-regio Noordoost-Brabant (excl. Gennep, Bergen, Maasdriel en Zaltbommel)
Heeft een (zeer) lage veerkracht GGD (2024)
van alle volwassenen in regio Zorgzaam 's-Hertogenbosch e.o. (18-64 jaar)
In de IZA-regio Noordoost-Brabant is dit 15%
van alle ouderen in regio Zorgzaam 's-Hertogenbosch e.o. (65+ jaar)
In de IZA-regio Noordoost-Brabant is dit 14%
van de ouders/verzorgers in GGD-regio Hart voor Brabant ervaren soms tot vaak opvoedproblemen
In 2025 gaf 47% van de ouders/verzorgers in de GGD regio Hart voor Brabant aan soms tot vaak opvoedproblemen te ervaren bij hun kinderen van 0 tot 11 jaar. Ook is er sinds 2017 een lichte stijging zichtbaar in het aandeel kinderen waarvoor in het afgelopen jaar gespecialiseerde hulp is gezocht.ⓘ
Gemiddeld ervaren vrouwen vaker gevoelens van angst of depressie dan mannen. Inwoners van 18 t/m 24 jaar ervaren het vaakst angst en depressiegevoelens. Zo voelt één op de vijf jongvolwassenen zich in het dagelijks leven vaak tot voortdurend beperkt door psychische klachten. Toch beoordeelt de helft van de jongvolwassenen de eigen mentale gezondheid als goed.
jongvolwassenen voelt zich in het dagelijks leven vaak tot voortdurend beperkt door psychische klachten
Aandachtspunten
Conclusie
De IZA-transformatie in Noordoost-Brabant is zichtbaar op gang gekomen en laat eerste positieve effecten zien in de praktijk. Tegelijkertijd bevindt de regio zich in de beginfase. De beweging is nog niet stabiel en nog niet breed verankerd. De komende periode is bepalend voor de vraag of deze ontwikkeling zich verder verdiept en bestendigt.