Introductie
De regio Noordoost-Brabant werkt aan ambitieuze plannen voor gezondheid, zorg en welzijn. Om gericht stappen te zetten, is inzicht nodig in waar we staan, waar de druk toeneemt en waar kansen liggen voor verdere samenwerking. Deze factsheet voor Samen in Gezondheid brengt de kernuitkomsten van de eerste monitor in beeld.
Begin 2026 is de IZA-transformatie in Noordoost-Brabant zichtbaar op gang gekomen en zijn de eerste positieve effecten in de praktijk zichtbaar. Tegelijkertijd bevindt de regio zich nog in de beginfase: de beweging is nog niet stabiel en breed verankerd. De komende periode moet blijken in hoeverre deze ontwikkeling zich verder verdiept en bestendigt.
De Regio
De regio Noordoost-Brabant bestaat uit 14 gemeenten en drie subregio’s. Cijfers en inzichten zijn beschikbaar op drie verschillende niveaus: gemeentelijk, subregionaal en regionaal. We hebben bestaande cijfers van elk beschikbaar niveau opgenomen en waar mogelijk samengevoegd.ⓘ
De prioritaire opgaven
In 2023 zijn vier inhoudelijke prioritaire opgaven vastgesteld die als een rode draad door de verschillende initiatieven en samenwerkingsverbanden in de regio lopen.
Voor deze vier opgaven zijn indicatoren vastgesteld. Een paar indicatoren zijn opgenomen in deze factsheet, de overige zijn te vinden in het dashboard van de monitor. Hier vind je ook de link naar de brondata.
Daarnaast zijn twee randvoorwaardelijke opgaven benoemd: monitoren en meten, en cultuurverandering. We interviewden professionals uit negen domeinoverstijgende netwerken om te zien hoe zij de cultuurverandering in de praktijk vormgeven én ervaren.
Cultuurverandering
De professionals die betrokken zijn bij het Verkennend gesprek, de Samenwerkwijze of het Spoedplein zijn overwegend positief over de ingezette transformatie.
Professionals geven aan dat zij:
- Beter op elkaar ingespeeld raken;
- Meer zicht krijgen op elkaars aanbod;
- Meer werkplezier ervaren;
- Minder emotionele belasting ervaren;
- en gelijkwaardiger partnerschap ontwikkelen.
'Wat ik wel heel mooi vind, is dat je ziet dat wij als welzijn, wel een gelijkwaardige partner zijn aan tafel.' (SIG)
'Je zit samen aan tafel dus je doet het heel erg samen, dus ja een mooie samenwerking en echt verbindend gericht’ (SIG)
'Ik denk dat we op die manier ook meer op de hoogte zijn geraakt van elkaars aanbod. Ggz weet nu ook beter van; hé, wat kan Welzijn eventueel hierin betekenen? Of welk aanbod in groepswerk hebben we? Dat dat meer complementair aan elkaar is ... dat is al een heel mooi neveneffect.' (SIG)
'Daarom hou ik van die Samenwerkwijze. Het is een eigenlijk een groot netwerk creëren, maar zo snel reageren dat je ook gewoon gelijk actie kan ondernemen.' (SIG)
Maar onderweg is er ook frictie. Hun ervaringen laten namelijk zien dat de beweging nog volop in ontwikkeling is en voortdurend nieuwe fasen doorloopt. Verdere aanscherping, opschaling en vooral bestuurlijke ondersteuning zijn nodig om de nieuwe werkwijzen duurzaam te maken én een antwoord te vinden op de knelpunten die professionals in alle subregio’s ervaren.
Wat leren we?
- Hoge werkdruk vertraagt en belemmert verandering;
- Verschillen in taal, tempo en werkwijze;
- Onduidelijkheid over rollen, verantwoordelijkheden en escalatiewijzen;
- Verschillende belangen tussen domeinen;
- Experimenteren versus structureel maken.
'Want het is niet vanzelfsprekend dat je mekaar in één keer verstaat. .. als je iets wil overnemen of wil samenwerken of stapje nader doen, je moet allebei een stapje naar elkaar toe doen om elkaar beter te kunnen verstaan. Dus ja iedereen heeft daarin wat te doen.' (SIG)
'We kijken vanuit onze eigen kokers zeg maar naar dit soort vraagstukken. Terwijl een mens niet op te delen is in dat. Een mens is misschien ooit in een situatie waardoor wij het een multiproblem geval noemen. Dat slaat natuurlijk nergens op. .. Het systeem heeft die multiproblems, niet de inwoners perse hé’. (SIG)
Meer toelichting?
Lees hier de samenvatting (onder de kop 'Cultuurverandering'). Echt alles lezen? Hier vind je het onderzoeksrapport.
1. Omgaan met de veranderende zorgvraag
Ontvangt hulp vanwege gezondheid GGD (2024)
van alle volwassenen in regio Samen in Gezondheid (18-64 jaar)
In de IZA-regio Noordoost-Brabant (excl. Gennep, Bergen, Maasdriel en Zaltbommel) is dit 10%
van alle ouderen in regio Samen in Gezondheid (65+ jaar)
In de IZA-regio Noordoost-Brabant (excl. Gennep, Bergen, Maasdriel en Zaltbommel) is dit 23%
Mantelzorgers GGD (2024)
van alle volwassenen in regio Samen in Gezondheid (18-64 jaar)
In de IZA-regio Noordoost-Brabant is dit 15%
van alle ouderen in regio Samen in Gezondheid (65+ jaar)
In de IZA-regio Noordoost-Brabant is dit 17%
Vrijwilligers GGD (2024)
van alle volwassenen in regio Samen in Gezondheid (18-64 jaar)
In de IZA-regio Noordoost-Brabant is dit 25%
van alle ouderen in regio Samen in Gezondheid (65+ jaar)
In de IZA-regio Noordoost-Brabant is dit 35%
Gemiddelde zorgkosten per verzekerde in regio Samen in Gezondheid
Wet maatschappelijke ondersteuning (2025)
In de IZA-regio Noordoost-Brabant is dit €262. Landelijk is dit €265
Zorgverzekeringswet (2025)
In de IZA-regio Noordoost-Brabant is dit €3402. Landelijk is dit €3474.
Jeugdwet (2024)
In de IZA-regio Noordoost-Brabant (excl. Boxtel en Sint-Michielsgestel) is dit €288. Landelijk is dit €359
Wet langdurige zorg (2025)
In de IZA-regio Noordoost-Brabant is dit €2307. Landelijk is dit €2140
2. Verbeteren van de doorstroom in de zorgketen
Wachttijd in de GGZ
De gewogen gemiddelde wachttijd voor de GGZ in Noordoost-Brabant varieert van maand tot maand en verschilt sterk per hulpvraag. Zo bedraagt de gewogen gemiddelde wachttijd tot de start van een behandeling in de Basis GGZ circa 11 weken, terwijl mensen met een persoonlijkheidsstoornis circa 42 weken moeten wachten op passende hulp (september 2026).ⓘ
Weken voor basis GGZ in de IZA-regio september 2026
Weken voor persoonlijkheids-stoornissen in de IZA-regio september 2026
Wachttijd in het ziekenhuis
Tussen 2024 en 2025 daalde de mediane wachttijd in het Bernhoven ziekenhuis (Uden / Oss e.o.) licht voor zowel behandeling, afspraak bij een van de poliklinieken als voor diagnostiek.
Dagen tot diagnostiek
In Bernhoven (Uden / Oss e.o.), 2025
Dagen tot behandeling
In Bernhoven (Uden / Oss e.o.), 2025
Dagen tot polikliniekbezoek
In Bernhoven (Uden / Oss e.o.), 2025
3. Verminderen van de krapte op de arbeidsmarkt
medewerkers tekort in 2034 in de IZA-regio
De rapportage Arbeidsmarkt In Beeld Noordoost-Brabant van Transvorm (2025) laat zien dat tussen 2014 en 2024 het aantal medewerkers in de zorg en welzijn sector met 21% is gegroeid.
Inmiddels werkt al 1 op de 6 mensen op de arbeidsmarkt in zorg en welzijn. Toch dreigt, door de verwachte sterk stijgende zorgvraag, in 2034 een tekort van ruim 10.000 medewerkers (17,9%).
Het grootste absolute tekort wordt voorzien in de verpleging, verzorging en thuiszorg (circa 3.900 medewerkers), terwijl de grootste procentuele tekorten worden verwacht bij (1) huisartsen en gezondheidscentra en (2) het sociaal werk (beide circa 21%).ⓘ
In het dashboard zie je op regionaal niveau de verschillen per sector in Noordoost-Brabant, bijvoorbeeld op het gebied van werkdruk en werktevredenheid.
mensen werkt in zorg en welzijn in de IZA-regio
4. Verminderen van gezondheidsverschillen
Heeft moeite met rondkomen GGD (2024)
van alle volwassenen in regio Samen in Gezondheid (18-64 jaar)
In de IZA-regio Noordoost-Brabant is dit 13%
van alle ouderen in regio Samen in Gezondheid (65+ jaar)
In de IZA-regio Noordoost-Brabant is dit 6%
Denkt goed met digitale zorg overweg te kunnen GGD (2024)
van alle volwassenen in regio Samen in Gezondheid (18-64 jaar)
In de IZA-regio Noordoost-Brabant (excl. Gennep, Bergen, Maasdriel en Zaltbommel) is dit 82%
van alle ouderen in regio Samen in Gezondheid (65+ jaar)
In de IZA-regio Noordoost-Brabant (excl. Gennep, Bergen, Maasdriel en Zaltbommel) is dit 64%
Heeft een (zeer) lage veerkracht GGD (2024)
van alle volwassenen in regio Samen in Gezondheid (18-64 jaar)
In de IZA-regio Noordoost-Brabant is dit 15%
van alle ouderen in regio Samen in Gezondheid (65+ jaar)
In de IZA-regio Noordoost-Brabant is dit 14%
van de ouders/verzorgers in GGD-regio Hart voor Brabant ervaren soms tot vaak opvoedproblemen
In 2025 gaf 47% van de ouders/verzorgers in de GGD regio Hart voor Brabant aan soms tot vaak opvoedproblemen te ervaren bij hun kinderen van 0 tot 11 jaar. Ook is er sinds 2017 een lichte stijging zichtbaar in het aandeel kinderen waarvoor in het afgelopen jaar gespecialiseerde hulp is gezocht.ⓘ
Gemiddeld ervaren vrouwen vaker gevoelens van angst of depressie dan mannen. Inwoners van 18 t/m 24 jaar ervaren het vaakst angst en depressiegevoelens. Zo voelt één op de vijf jongvolwassenen zich in het dagelijks leven vaak tot voortdurend beperkt door psychische klachten. Toch beoordeelt de helft van de jongvolwassenen de eigen mentale gezondheid als goed.
jongvolwassenen voelt zich in het dagelijks leven vaak tot voortdurend beperkt door psychische klachten
Aandachtspunten
Conclusie
De IZA-transformatie in Noordoost-Brabant is zichtbaar op gang gekomen en laat eerste positieve effecten zien in de praktijk. Tegelijkertijd bevindt de regio zich in de beginfase. De beweging is nog niet stabiel en nog niet breed verankerd. De komende periode is bepalend voor de vraag of deze ontwikkeling zich verder verdiept en bestendigt.